Бизнес зар үйлчилгээ, лавлах, мэдээ мэдээллийн төвлөрсөн портал
Нэвтрэх код: [?]
Ерөнхий хайлт:
УСНЫ ТУХАЙ
УСНЫ ТУХАЙ

2004 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдөр Улаанбаатар хот

НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ Нийтлэг үндэслэл
1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт
2 дугаар зүйл. Усны тухай хууль тогтоомж
2.1.Усны тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн хууль , Байгаль орчныг хамгаалах тухай хууль, Хот, суурины ус хангамж, ариутгах татуургын ашиглалтын тухай хууль, энэ хууль болон тэдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.
2.2.Монгол Улсын олон улсын гэрээнд энэ хуульд зааснаас өөрөөр заасан бол олон улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.
3 дугаар зүйл. Хуулийн нэр томъёоны тодорхойлолт
3.1.Энэ хуульд хэрэглэсэн дараахь нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:
3.1.1.“усны нөөц” гэж одоо ашиглаж байгаа, цаашид ашиглаж болох гадаргын болон газрын доорхи усыг;
3.1.2.“усны сав газар” гэж гадаргын ус хурах талбай, газрын доорхи ус агуулсан чулуулаг бүхий орчинг;
3.1.3.“усны сан бүхий газар” гэж нуур, цөөрөм, тойром, гол мөрөн, горхи, булаг, шанд, мөнх цас, мөсөн голын эзэлж байгаа газрыг;
3.1.4.“онцгой болон энгийн хамгаалалтын бүс” гэдэгт усны эх, ундарга, нөөцийг хомсдох, бохирдохоос хамгаалах зорилгоор тогтоосон зурвас газрыг;
3.1.5.“эрүүл ахуйн бүс” гэдэгт усны эх үүсвэрийг бохирдохоос хамгаалах зорилгоор тогтоосон зурвас газрыг;
3.1.6.“хилийн ус” гэж Монгол Улсын хилийн шугамын дагуу буюу огтлон оршиж буй гадаргын ба газрын доорхи усыг;
3.1.7.“усан сан” гэж усыг хуримтлуулан ашиглах зориулалтаар баригдсан усны барилга, байгууламж , хиймэл нуур, цөөрмийг;
3.1.8.“усны барилга байгууламж” гэж усны түрэлт болон урсацыг тохируулах, ус хадгалах, дамжуулах, хуваарилах, түгээх, ариутгах, цэвэрлэх, түүний чанарыг сайжруулах, газрын доорхи ус олборлох, усны гамшигаас хамгаалах энгийн болон инженерийн хийц бүхий барилга, байгууламжийг;
3.1.9.”услалтын систем” гэж бэлчээр, хадлан, тариаланг услах зорилгоор гадаргын болон газрын доорхи усыг хуримтлуулах, дамжуулах, хуваарилах, түгээх, илүүдэл усыг зайлуулах зориулалт бүхий усны барилга байгууламж, тоног төхөөрөмжийг багтаасан иж бүрэн цогцолборыг ;
3.1.10. “ашиглаж болох боломжит нөөц” гэж сав газрын экосистемийн тэнцвэрт байдлыг хангах нөхцөлтэйгээр тодорхой хугацаанд авч ашиглаж болох усны нөөцийн дээд хэмжээг;
3.1.11.“усны аудит” гэж усны алдагдал болон ус хэмнэх нөхцөлийг тогтоож, түүнд шаардагдах хөрөнгийг тооцох, усны хэрэглээнд үнэлгээ хийх ажиллагааг;
3.1.12. "усны менежментийн төлөвлөгөө" гэж тухайн сав газрын усны нөөцийг зохистой ашиглах, хамгаалах, нөхөн сэргээхтэй холбогдсон бодлогын баримт бичгийг;
3.1.13.”усны экологи-эдийн засгийн үнэлгээ” гэж усны нөөцийн хэмжээ, чанар, хэрэглээний ач холбогдлыг өртгөөр илэрхийлсэнийг;
3.1.14.“ус ашиглагч” гэж ашиг олох зорилгоор үйлдвэрлэл, үйлчилгээндээ ус, усан орчинг ашигладаг иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг;
3.1.15.“ус хэрэглэгч” гэж ашиг олох зорилгогүйгээр унд, ахуйн хэрэглээ болон мал аж ахуй, газар тариаланд ус, усан орчинг ашигладаг хэрэглэгчийг.
4 дүгээр зүйл. Усны нөөц
4.1.Монгол Улсын усны нөөцийн сан нь улсын хилийн доторхи гадаргын болон газрын доорхи усны нөөцөөс бүрдэнэ.
4.2.Усны нөөц нь экологи-эдийн засгийн үнэлгээтэй байна.
5 дугаар зүйл. Усны эрэл, хайгуул, судалгаа
5.1.Усны нөөц, түүнээс ашиглаж болох боломжит нөөцийн хэмжээг эрэл, хайгуул, судалгаагаар тогтооно.
5.2.Усны нөөц бүрэлдэн бий болох, хувьсан өөрчлөгдөх зүй тогтлыг үндэслэн усны нөөц, түүнээс ашиглаж болох боломжит нөөцийн хэмжээг тогтоох эрэл, хайгуулын ажлыг улсын төсвийн хөрөнгөөр усны менежментийн төлөвлөгөөний дагуу гүйцэтгэнэ.
5.3.Усны эрэл, хайгуул, судалгаа явуулах шийдвэрийг дараахь этгээд гаргана:
5.3.1.эдийн засгийн бүс, усны сав газрын гидрогеологийн болон гидрологийн судалгаа, улсын зэрэглэлтэй хот, бусад хот тосгон, суурин газрын усан хангамж, малын бэлчээр, хадлан, тариаланг усжуулах усны эх үүсвэрийн эрэл, хайгуул, судалгаа явуулах шийдвэрийг Засгийн газар;
5.3.2.иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагын ахуйн болон үйлдвэрлэлийн зориулалтаар ашиглах усны эх үүсвэрийн эрэл, хайгуул, судалгаа явуулах шийдвэрийг аймаг, нийслэлийн байгаль хамгаалах албаны дүгнэлтийг үндэслэн сум, дүүргийн Засаг дарга.
5.4.Усны эрэл, хайгуул, судалгааны ажлыг дараахь эх үүсвэрээс санхүүжүүлнэ:
5.4.1.энэ хуулийн 5.3.1-д заасан үйл ажиллагааг улсын төсвийн хөрөнгөөр, 5.3.2-д заасан үйл ажиллагааг захиалагчийн хөрөнгөөр тус тус гүйцэтгэнэ.
5.5.Энэ хуулийн 5.3.1-д заасан хөрөнгөөр явуулах усны эрэл, хайгуул, судалгааны ажлын гүйцэтгэгчийг Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний гүйцэтгэгч сонгох журмын тухай хуульд4 заасны дагуу сонгон шалгаруулна.
5.6.Усны эрэл, хайгуул, судалгаа явуулсан байгууллага хайгуул, судалгааны ажлын дүнг баталгаажуулан, мэдээ, тайланг улсын усны мэдээллийн санд хүлээлгэн өгөх үүрэгтэй.
6 дугаар зүйл. Усны хяналт-шинжилгээний сүлжээ
6.1.Усны хяналт-шинжилгээний сүлжээ нь усны нөөц, чанарын өөрчлөлт, бохирдлын түвшинг тогтоох байнгын ажиллагаатай өртөө, ажиглалтын цооногоос бүрдэнэ.
6.2.Усны хяналт-шинжилгээний өртөө, харуулын тоо, байршил, шинжилгээний төрөл, арга зүйг байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага баталж, мэргэжлийн удирдлагаар хангана.
6.3.Усны хяналт-шинжилгээний сүлжээг тоноглох, багаж хэрэгслээр хангах, сүлжээг ажиллуулах зардлыг улсын төсвийн болон аж ахуйн нэгж, байгууллагын хөрөнгөөр тус тус санхүүжүүлнэ.
7 дугаар зүйл. Усны мэдээллийн сан ба кадастр
7.1.Улсын усны мэдээллийн сан нь аймаг, нийслэлийн гадаргын ба газрын доорхи усны нийт ба ашиглалтын нөөц, чанар, өөрчлөлт, хяналт шинжилгээний мэдээлэл, ус ашиглалт болон бохир ус зайлуулахтай холбогдсон мэдээ, хайгуул, судалгааны тайлан, усны барилга байгууламжийн үзүүлэлт зэрэг мэдээ, мэдээллээс бүрдэнэ.
7.2.Улсын усны кадастр нь усны нөөцийн байршил, хил хязгаар , эзлэх талбай, төлөв байдлын үзүүлэлтүүд, экологи-эдийн засгийн үнэлгээ, ус хэрэглэгч, ашиглагчийн тухай мэдээлэл, ашиглалтын горим, ашигласан усны хэмжээ,чанар болон усны улсын мэдээллийн сангаас бүрдэнэ.
7.3.Усны мэдээллийн сан болон улсын усны кадастрыг бүрдүүлэх үзүүлэлт, хөтлөх журмыг байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
8 дугаар зүйл. Усны тоо бүртгэл
8.1.Усны эх үүсвэрийн тоо, нөөц, чанар, ашигласан болон хаягдал усны хэмжээ, бүртгэлийг аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн хэмжээнд тухайн шатны Засаг даргын шийдвэрээр жил бүр орон нутгийн төсвийн хөрөнгөөр, улсын хэмжээнд 4 жил тутам улсын төсвийн хөрөнгөөр холбогдох мэргэжлийн байгууллага явуулж, улсын усны мэдээллийн санд оруулна.
8.2.Усны тоо бүртгэл явуулах журмыг байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
8.3.Ус ашиглагч, хэрэглэгч иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага усны тоо бүртгэлтэй холбогдсон мэдээг эрх бүхий байгууллагад гарган өгөх үүрэгтэй.
ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ Усны харилцааны талаархи төрийн байгууллагын бүрэн эрх
9 дүгээр зүйл. Улсын Их Хурлын бүрэн эрх
9.1.Улсын Их Хурал усны харилцааны талаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
9.1.1.усны талаархи төрийн бодлогыг тодорхойлох;
9.1.2.усны нөөц ашигласны төлбөрийн хувь, хэмжээг тогтоох;
9.1.3.томоохон гол, мөрний урсацын тохируулга хийх, шилжүүлэх асуудлыг шийдвэрлэх;
9.1.4.хил дамжсан гол мөрөн, нуурын асуудлаар гадаад орнуудтай байгуулсан гэрээ, хэлэлцээрийг соёрхон батлах, цуцлах.
10 дугаар зүйл. Засгийн газрын бүрэн эрх
10.1.Засгийн газар усны харилцааны талаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
10.1.1.усны талаархи төрийн бодлогын хэрэгжилтийг зохион байгуулж, хангах;
10.1.2.улсын усны менежментийн төлөвлөгөөг батлах;
10.1.3.усны нөөцийг хамгаалах, нөхөн сэргээх, усжуулах арга хэмжээний зардлыг тухайн жилийн төсөвт тусгах;
10.1.4.усны экологи, эдийн засгийн үнэлгээг батлах;
10.1.5.хүн амыг эрүүл, ахуйн шаардлагад нийцсэн ундны усаар хангах хөтөлбөр батлах;
10.1.6.эрчим хүч үйлдвэрлэх зорилгоор гол, мөрний усыг ашиглах асуудлыг шийдвэрлэх;
10.1.7.хуульд заасан бусад бүрэн эрх.
11 дүгээр зүйл. Байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын бүрэн эрх
11.1. Байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага усны харилцааны асуудлаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
11.1.1. усны эрэл, хайгуул, судалгааны ажлын тайланг баталгаажуулж, ашиглаж болох боломжит нөөцийг батлах;
11.1.2.энэ хуулийн 10.1.2-т заасан төлөвлөгөөний төслийг Засгийн газарт оруулах;
11.1.3.хууль тогтоомжид нийцүүлэн ус ашиглалт, хамгаалалт, усны орчинг нөхөн сэргээх, уст цэг, усны барилга байгууламжийг ашиглах, эзэмших талаархи дүрэм, журам, аргачлал, заавар зэргийг холбогдох төрийн захиргааны төв байгууллагатай хамтран баталж, мөрдүүлэх;
11.1.4.усны нөөцийн төлөв байдал, чанарыг тодорхойлох үнэлгээ өгөх, нөөцийн өөрчлөлт, хадгалалт, түгээлтийг хянан дүгнэх үүрэг бүхий хяналт-шинжилгээний сүлжээ ажиллуулах;
11.1.5.улсын усны мэдээллийн сан, кадастр бүрдүүлэх ажлын хэрэгжилтэд хяналт тавих;
11.1.6.усны нөөц байгалийн жамаараа нөхөн сэргэх, цэвэрших чадвар буурсан тохиолдолд мэргэжлийн байгууллагын дүгнэлтийг үндэслэн үйлдвэрлэлийн зориулалтаар ашиглах усыг хуваарилах, хязгаарлах, ус, түүний орчинг нөхөн сэргээх зорилгоор ус ашиглахыг тодорхой хугацаагаар хориглох;
11.1.7.хүн амыг эрүүл, ахуйн шаардлагад нийцсэн усаар хангах хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг холбогдох төрийн захиргааны төв байгууллагатай хамтран зохион байгуулах;
11.1.8.усны эрэл, хайгуул хийх мэргэжлийн байгууллагын эрх олгох, цуцлах;
11.1.9.байгаль экологийн тэнцвэрт байдлыг хангах үүднээс усны нөөцийн менежментийн бодлого, зохицуулалтаар хангах;
11.1.10.хилийн усны хамтарсан өртөө, харуулын сүлжээ байгуулах, үер болон бусад нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх талаар хөрш орнуудтай гэрээ, хэлэлцээр байгуулах;
11.1.11.усны нөөцийн судалгааны шинжлэх-ухаан, техникийн нэгдсэн бодлого боловсруулж, батлуулан хэрэгжүүлэх;
11.1.12.энэ хуулийн 5.3.1-д заасан хайгуул, судалгааны ажилд шаардагдах улсын төсвийн хөрөнгийг төлөвлөх, хуваарилах, биелэлтийг дүгнэн, гүйцэтгэгчийг санхүүжүүлэх;
11.1.13.энэ хуулийн 5.3.1-д заасан хайгуул, судалгааны ажлын гүйцэтгэгчийг сонгон шалгаруулах.
12 дугаар зүйл. Усны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын эрх бүхий байгууллагын бүрэн эрх
12.1.Байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний эрхлэх асуудлын хүрээнд усны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын эрх бүхий байгууллага ажиллана.
12.2.Усны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын эрх бүхий байгууллага усны харилцааны асуудлаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
12.2.1.усны нөөцийг нэгдмэлээр ашиглах, хамгаалах, түүний орчныг нөхөн сэргээх менежментийн төлөвлөгөөг боловсруулах;
12.2.2.усны эрэл, хайгуул, зураг төсөл, эрдэм шинжилгээ, судалгааны төлөвлөгөө боловсруулах;
12.2.3.усны нөөцийг хэмнэх, эргүүлж ашиглах даалгавар, хяналтын тоог ус ашиглагч болон гол, мөрний сав газраар тогтоон баталж, мөрдүүлэх;
12.2.4.усны экологи-эдийн засгийн үнэлгээг боловсруулах;
12.2.5.химийн бодис хэрэглэдэг үйлдвэр, үйлчилгээний газрын хаягдал усыг цэвэршүүлэх техникийн нөхцөл, стандартыг дэвшилт технологи, шинжлэх ухааны ололтод тулгуурлан боловсруулж, батлуулах;
12.2.6.усны сав газрын зөвлөл, усны мэргэжлийн байгууллага, аймаг, нийслэлийн байгаль орчны албыг мэргэжлийн удирдлагаар хангах;
12.2.7.усны сав газрын хэмжээнд усны экологийн үнэлгээ хийх ажлыг зохион байгуулах;
12.2.8.голын голдирлыг түр буюу хэсэгчлэн өөрчлөх, усны урсацын тохируулга хийх, усны сан бүхий газрын ашиглалтын төсөлд мэргэжлийн дүгнэлт гаргах;
12.2.9. усны нөөцийн өөрчлөлтөд хяналт, шинжилгээ хийх, усны мэдээллийн сан ба улсын усны кадастрыг хөтлөх, усны төлөв байдалтай холбогдолтой мэдээллээр иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг хангах;
12.2.10.үйлдвэрлэлийн хаягдал усыг дахин ашиглах техникийн нөхцөл боловсруулж, мөрдүүлэх;
12.2.11.энэ хуулийн 5.3.1, 5.3.2-д заасан хайгуул, судалгааны ажлын явцад хяналт тавьж, тайлан гүйцэтгэлийг баталгаажуулах;
12.2.12.бэлчээр, хадлан, тариаланг усжуулах инженерийн хийцтэй услалтын систем барих ажлын хайгуул, судалгаа, зураг төсөлд мэргэжлийн дүгнэлт хийж, байгаль орчин, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлэх;
12.2.13.хуульд заасан бусад бүрэн эрх.
12.4.Аймаг, нийслэлийн байгаль орчны алба нь дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
12.4.1.усны тухай хууль тогтоомжийн биелэлтийн явцад хяналт тавьж, үр дүнг аймаг, нийслэлийн Засаг дарга, усны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын байгууллагад тайлагнах;
12.4.2.аймаг, нийслэлийн усны мэдээллийн санг бүрдүүлж, мэдээг усны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын байгууллагад өгөх;
12.4.3.усны нөөцийг ашиглах, усны орчинг нөхөн сэргээх, хамгаалах үйл ажиллагаанд хяналт тавих;
12.4.4.ус ашиглах зорилгоор цооног өрөмдөх зөвшөөрөл олгох эсэх талаар зохих шатны Засаг даргад санал оруулах;
12.4.5.усны тооллогыг нутаг, дэвсгэрийнхээ хэмжээнд зохион байгуулах.
12.5.Сум, дүүргийн байгаль хамгаалагч усны харилцааны талаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
12.5.1.сум, дүүргийн Засаг даргын шийдвэрийг үндэслэн ус ашиглагчтай гэрээ байгуулан эрхийн бичиг олгож, усны мэдээллийн санд бүртгүүлнэ;
12.5.2.усны нөөц ашигласны төлбөрийг зохих хууль тогтоомжийн дагуу ногдуулж, гүйцэтгэлийг хангах.
13 дугаар зүйл. Аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын бүрэн эрх
13.1.Аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
13.1.1.усны тухай хууль тогтоомжийн хэрэгжилт, гаргасан шийдвэрийнхээ биелэлтэд хяналт тавих, энэ талаар Засаг даргын тайланг хэлэлцэж, дүгнэлт өгөх;
13.1.2.усны нөөцийг зохистой ашиглах, хамгаалах, усны орчинг нөхөн сэргээх, усны хөнөөлөөс урьдчилан сэргийлэх талаар сав газрын зөвлөл, Засаг даргаас оруулсан дүгнэлт, хөтөлбөрийг хэлэлцэж, батлах;
13.1.3.Засаг даргын саналыг үндэслэн гадаргын усыг орон нутгийн хамгаалалтад авах, хамгаалалтын бүсийн заагийг тогтоох;
13.1.4.хуульд заасан бусад эрх.
14 дүгээр зүйл. Аймаг, нийслэлийн Засаг даргын бүрэн эрх
14.1.Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
14.1.1.ус хуримтлуулах, нөхөн сэргээх, зохистой ашиглах, чанарыг нь хамгаалах, усны хөнөөлөөс урьдчилан сэргийлэх, уршгийг арилгах арга хэмжээг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах хөрөнгийн хэмжээг тодорхойлж, иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаар батлуулах;
14.1.2.аймгийн төв, нийслэлд хөрсний усны түвшин доошилж хомсдохоос сэргийлэх, үерийн аюулаас хамгаалах арга хэмжээг орон нутгийн төсвийн хөрөнгөөр гүйцэтгүүлэх;
14.1.3.улсын зэрэглэлтэй хотын төвлөрсөн ус хангамжийн эх үүсвэрийн эрэл, хайгуул, судалгааны захиалга гаргаж, байгаль орчны болон барилга, хот байгуулалтын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад оруулах; /Энэ заалтад 2005 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/
14.1.4.ус, усны орчинг ашиглах, хамгаалах, нөхөн сэргээх, усны барилга, байгууламжийг барихтай холбогдсон үйл ажиллагааг удирдах;
14.1.5.хуульд заасан бусад бүрэн эрх.
15 дугаар зүйл. Сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын бүрэн эрх
15.1.Сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
15.1.1.нутаг, дэвсгэртээ усны тухай хууль тогтоомж, гаргасан шийдвэрийнхээ биелэлтэд хяналт тавих, энэ талаархи Засаг даргын тайланг хэлэлцэж, дүгнэлт өгөх;
15.1.2.энэ хуулийн 14.1.1-т заасан хөтөлбөрийг нутаг дэвсгэртээ хэрэгжүүлэхэд шаардагдах зардлын төcвийг баталж, түүний биелэлтэд хяналт тавих;
15.1.3.усны барилга, байгууламжийг өмчлөгч, эзэмшигчтэй зөвшилцсөний үндсэн дээр усны үйлчилгээний хөлсийг тогтоох;
15.1.4.хуульд заасан бусад бүрэн эрх.
16 дугаар зүйл. Сум, дүүргийн Засаг даргын бүрэн эрх
16.1.Сум, дүүргийн Засаг дарга дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
16.1.1.нутаг, дэвсгэртээ ус хуримтлуулах, нөхөн сэргээх, зохистой ашиглах, чанарыг нь хамгаалах, усны хөнөөлөөс урьдчилан сэргийлэх, уршгийг арилгах арга хэмжээг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах хөрөнгийг төлөвлөж, иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаар батлуулан хэрэгжилтийг хангах;
16.1.2.усыг үйлдвэрлэлийн зориулалтаар зөвшөөрөлгүй ашигласан, дур мэдэн цооног гаргасан үйл ажиллагааг таслан зогсоох;
16.1.3.мэргэжлийн байгууллагын саналыг үндэслэн нутаг дэвсгэртээ бохир ус зайлуулах цэг тогтоох;
16.1.4.усны нөөц хомсдох, гол, горхи, нуур, булаг, шанд, худгийн ус ширгэх, бохирдох тохиолдолд тухайн эх үүсвэрээс ус ашиглахыг зогсоох, тэдгээрийг нөхөн сэргээх, ойжуулах, ургамалжуулах, байгальд учруулсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх талаар шийдвэр гаргах;
16.1.5.нутаг дэвсгэр дахь усны эх үүсвэр, усан сан бүхий газрын онцгой болон энгийн хамгаалалтын, эрүүл ахуйн бүс тогтоож, тэмдэгжүүлэх;
16.1.6.усны нөөцийг хомсдох, бохирдохоос хамгаалах, зохистой ашиглах, нөхөн сэргээх ажлыг сурталчлах;
16.1.7.ус ашиглах зорилгоор цооног өрөмдөх тухай иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хүсэлтийг хүлээн авч, ажлын 14 хоногт багтаан шийдвэрлэх;
16.1.8.усны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын эрх бүхий байгууллага, аймаг, нийслэлийн байгаль орчны алба, байгаль хамгаалагчийн дүгнэлтийг үндэслэн ус ашиглуулах шийдвэр гаргах.
16.1.9.хуульд заасан бусад бүрэн эрх.
17 дугаар зүйл. Баг, хорооны иргэдийн Нийтийн Хурлын бүрэн эрх
17.1.Баг, хорооны иргэдийн Нийтийн Хурал дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
17.1.1.нутаг, дэвсгэртээ усны тухай хууль тогтоомжийг хэрхэн хэрэгжүүлж байгаа тухай баг, хорооны Засаг даргын мэдээллийг сонсох;
17.1.2.багийн нутаг, дэвсгэрт байгаа худаг, усан сан, услалтын системийн ашиглалт, эзэмшилийг зохицуулах, бэлчээр, хадлан, тариаланг усжуулах зорилгоор худаг гаргах, хөв, усан сан, услалтын систем байгуулах талаар Засаг даргын саналыг хэлэлцэн шийдвэрлэх;
17.1.3.хуульд заасан бусад бүрэн эрх.
18 дугаар зүйл. Баг, хорооны Засаг даргын бүрэн эрх
18.1.Баг, хорооны Засаг дарга дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
18.1.1.усны нөөцийг хомсдох, бохирдохоос хамгаалах, зохистой ашиглах, усны орчинг нөхөн сэргээх тухай хууль тогтоомж, эрх бүхий байгууллагын шийдвэрийн биелэлтийг нутаг, дэвсгэртээ зохион байгуулж, хангах;
18.1.2.гол, горхи, булаг, шандын эхийг тохижуулах, мод суулгац тарих, ургамалжуулах, ундаргыг нэмэгдүүлэх, бохирдохоос хамгаалах арга хэмжээнд иргэдийг татан оролцуулах;
18.1.3.нутаг, дэвсгэртээ байгаа уст цэгийн ашиглалт, хамгаалалт, эзэмшилтэд хяналт тавих;
18.1.4.усны онцгой болон энгийн хамгаалалтын, эрүүл ахуйн бүсийн дэглэмийг сахиулах;
18.1.5.хуульд заасан бусад эрх.
19 дүгээр зүйл. Сав газрын зөвлөл
19.1.Усны нөөцийг хамгаалах, нөхөн сэргээх, зохистой ашиглах талаархи нутаг, дэвсгэрийн усны менежментэд нутгийн иргэдийг оролцуулах зорилгоор гол, мөрний сав газрын зөвлөл /цаашид “сав газрын зөвлөл” гэх/ байгуулан ажиллуулна.
19.2.Сав газрын зөвлөлийн дарга, бүрэлдэхүүнийг дараахь эрх бүхий этгээдүүд томилж, чөлөөлнө:
19.2.1.хоёр буюу түүнээс дээш аймаг дамжин урсдаг гол, мөрний сав газрын зөвлөлийг тухайн аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн саналыг үндэслэн байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн;
19.2.2.нэг аймгийн хоёр буюу түүнээс дээш сум дамжин урсдаг гол, мөрний сав газрын зөвлөлийг аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын тэргүүлэгчид;
19.2.3.тухайн сум дотор байгаа гол, мөрний сав газрын зөвлөлийг сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын тэргүүлэгчид.
19.3.Сав газрын зөвлөлийн бүрэн эрхийн хугацаа 4 жил байх ба ажлын үр дүнг харгалзан улируулан томилж болно.
19.4.Сав газрын зөвлөл нь дарга, нарийн бичгийн дарга, 5-15 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй байх ба түүнд тухайн нутаг, дэвсгэрийн засаг захиргаа, байгаль орчны алба, хөдөө аж ахуй, аж үйлдвэр, төрийн бус байгууллага, иргэд, эрдэмтэн, судлаачид, байгаль хамгаалагч, мэргэжлийн хяналтын алба, усны мэргэжлийн байгууллагын төлөөлөл орсон байна.
19.5.Сав газрын зөвлөлийн шийдвэр нь дүгнэлт, тогтоолын хэлбэртэй байна.
19.6.Сав газрын зөвлөл нь дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
19.6.1.ус ашиглагч нь гэрээ болон энэ хуулийн 24 дүгээр зүйлд заасан үүргээ бүрэн гүйцэд хангаж байгаа эсэхэд дүгнэлт гаргах;
19.6.2.сав газрын усны нөөцийг зохистой ашиглах, хамгаалах, нөхөн сэргээх арга хэмжээний төлөвлөгөөг боловсруулан тухайн шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаар батлуулан, биелэлтэд хяналт тавих;
19.6.3.ус ашиглагч этгээд байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээгээр хүлээсэн нөхөн сэргээх үйл ажиллагаагаа бүрэн гүйцэд биелүүлж байгаа эсэхийг хянах;
19.6.4.усны нөөцийн онцгой болон энгийн хамгаалалтын, эрүүл ахуйн бүсийн дэглэм бүрэн гүйцэд хангагдаж байгаа эсэхийг хянах;
19.6.5.усны эх, ундаргыг ойжуулах, хамгаалалтын хашаа, хайс татаж, тохижуулах ажлыг нутгийн иргэдийн дэмжлэг, санаачлага, мэргэжлийн байгууллагын хүчээр зохион байгуулахад оролцох;
19.6.6.энэ хуулийн 24 дүгээр зүйлд заасан үүргээ зохих ёсоор биелүүлээгүй этгээдийн ус ашиглах эрхийг 14 хүртэл хоногоор түдгэлзүүлэн зогсоох, буруутай үйл ажиллагааг арилгуулах саналыг эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд тавих ;
19.6.7.усны барилга, байгууламжийн зураг, төсөл, усны нөөцөд сөрөг нөлөөтэй нь мэргэжлийн байгууллагын дүгнэлтээр батлагдсан тохиолдолд түүнийг барьж байгуулах ажлыг түдгэлзүүлэх тухай санал гаргах;
19.6.8.усыг зориулалтын дагуу ашиглах, усны орчинг нөхөн сэргээх, хамгаалах талаар иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад мэргэжлийн туслалцаа үзүүлэх;
19.6.9.энэ хуулийн 19.6.6-д заасан эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтнаас өгсөн үүргийг биелүүлээгүй этгээдийн ус ашиглах эрхийг бүрмөсөн цуцлах тухай дүгнэлт гарган зөвлөлийн хурлаар хэлэлцүүлж, иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд хүргүүлэх ба сав газрын зөвлөлийн дүгнэлтийг хүлээн авсан иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал ажлын 7 хоногт багтаан хэлэлцэж, түүнийг хэрэгжүүлэх арга хэмжээ авах үүргийг холбогдох Засаг даргад өгнө.
19.6.10.сав газрын зөвлөлийн дүрмийг байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
20 дугаар зүйл. Усны мэргэжлийн байгууллага
20.1.Усны эрэл, хайгуул, судалгаа явуулах, цооног өрөмдөх, усны барилга, байгууламжийн зураг, төсөл боловсруулах, түүнийг барих, тоноглох, ус хэмнэх технологи нэвтрүүлэх, усны шинжилгээ, аудит хийх ажлыг усны мэргэжлийн байгууллага гүйцэтгэнэ.
20.2.Усны мэргэжлийн байгууллагын үйл ажиллагааны чиглэл, гүйцэтгэх үүргийг байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
20.3.Усны мэргэжлийн байгууллагын эрхийг байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага 5 жилийн хугацаагаар олгох бөгөөд үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгэсэн тохиолдолд эрхийг нь 5 жил тутам сунгана.
ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ Ус хэрэглэх, ашиглах
21 дүгээр зүйл. Ус ашиглах зориулалт
21.1.Монгол Улсын иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага, гадаад улсын хуулийн этгээд, гадаадын иргэн, харъяалалгүй хүн тодорхой зориулалт, хугацаа, болзол, гэрээний үндсэн дээр хууль тогтоомжийн дагуу ус ашиглах эрхтэй байна.
21.2.Иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг ус ашиглах, хэрэглэх зориулалтаас хамааруулан дараахь байдлаар ангилна:
21.2.1.ус хэрэглэгч иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага;
21.2.2.ус ашиглагч иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага;
21.3.Рашаан, эрдэс усны нөөцийг эмчилгээний зориулалтаар ашиглахтай холбогдсон харилцааг тусгай хуулиар зохицуулна.
21.4.Хилийн усны ашиглалт, хамгаалалтын асуудлыг олон улсын гэрээ, хэлэлцээрээр зохицуулна.
22 дугаар зүйл. Ус хэрэглэгч
22.1.Ус хэрэглэгчид газрын доорхи ус ашиглалтын цооног өрөмдөх зөвшөөрлийг сум, дүүргийн Засаг дарга олгоно.
22.2.Ус хэрэглэгч нь чанарын шаардлага хангасан усаар хангагдах эрхтэй.
23 дугаар зүйл. Ус ашиглагч
23.1.Гэрээ байгуулж, зөвшөөрөл авснаар иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын ус ашиглах эрх үүснэ.
23.2.Ус ашиглах гэрээг 20 хүртэл жилээр байгуулж, энэ хуулийн 24 дүгээр зүйлд заасан үүргээ бүрэн биелүүлж ирсэн ашиглагчийн ус ашиглах эрхийг тухай бүрд 5 хүртэл жилээр сунгана. Стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын ордыг ашиглахад шаардлагатай ус ашиглах гэрээг ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн хугацаатай нэгэн адилаар тооцон 30 жилийн хугацаатай байгуулж, энэ хуулийн 24 дүгээр зүйлд заасан үүргээ бүрэн биелүүлж ирсэн нөхцөлд зөвшөөрөл эзэмшигчийн ус ашиглах эрхийг тухай бүрд 20 жилээр сунгаж болно. /Энэ хэсэгт 2009 оны 08 дугаар сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/
23.3.Иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын газар эзэмших эрх нь өөрийн эзэмшилийн газар дахь ус ашиглах эрхийг төлөөлөхгүй.
23.4.Иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага усны эх үүсвэрийг гэрээний үндсэн дээр хамтран ашиглаж болно
23.5.Аж ахуйн нэгжийн өөрийн хөрөнгөөр олж илрүүлсэн усны ашиглалтын нөөцийн баталгаажуулсан хэмжээ нь зөвхөн тухайн аж ахуйн нэгжийн хэрэгжүүлэх төслийн үргэлжлэх хугацаа болон ашигтай ажиллах нөхцөлийг хангахаар байгаа тохиолдолд уг нөөцийг ашиглах эрхийг бусад аж ахуйн нэгжид давхардуулан олгохгүй. /Энэ хэсгийг 2009 оны 08 дугаар сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
23.6.Тухайн аж ахуйн нэгжийн өөрийн хөрөнгөөр олж илрүүлсэн усны ашиглалтын нөөц нь түүний хэрэгжүүлэх төслийн хэмжээ, усны хэрэгцээнд үндэслэн төслийн үргэлжлэх хугацаа болон ашигтай ажиллах нөхцөлийг харгалзан өөрийн үйл ажиллагааг бүрэн хангаж илүү гарах нөхцөлд бусад аж ахуйн нэгжийн хэрэгцээнд ашиглуулах бөгөөд усны эрэл, хайгуулын нийт зардлаас зөвхөн тухайн аж ахуйн нэгжид нийлүүлэх усны эрэл, хайгуулын ажилд зарцуулсан зардлыг нөхөн төлүүлнэ.
/Энэ хэсгийг 2009 оны 08 дугаар сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
23.7.Энэ хуулийн 23.5, 23.6 дахь хэсэг нь хөдөө аж ахуйн болон унд, ахуйн зориулалтаар ашиглах усны харилцаанд хамаарахгүй. /Энэ хэсгийг 2009 оны 08 дугаар сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
24 дүгээр зүйл. Ус ашиглуулахад тавигдах шаардлага
24.1.Ус ашиглахаар хүсэлт гаргагч иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага дараахь шаардлагыг хангасан байна. Үүнд:
24.1.1.ус ашиглалтын явцад ялгарах бохир усаа стандартын түвшинд хүртэл цэвэршүүлэх барилга байгууламжтай байх;
24.1.2.хаягдал усыг дахин ашиглах, хэмнэлттэй зарцуулах технологитой байх;
24.1.3.усны нөөц ашигласны төлбөрийг бүрэн гүйцэд төлөх
24.1.4.ус авах цэгт тоолуур байрлуулж, баталгаажуулах;
24.1.5.ус ашиглагч, хэрэглэгч нь ашигласан усны үйлчилгээний хөлсөө төлөх.
24.2.Улсын зэрэглэлтэй хотын төвлөрсөн ус хангамжийн эх үүсвэр, шугам сүлжээнээс үйлдвэрлэлийн зориулалттай усны эх үүсвэр, шугам сүлжээг тусгаарлана.
24.3.Биологийн нөөц хамгаалах байгууламжгүй болон газрын хөрсийг намагжих, давсжих, эвдрэхэд хүргэхээр усны барилга байгууламж, усан сан, далан, суваг, нуур, цөөрөм байгуулж, ашиглахгүй байх.
24.4.Уул уурхайн олборлолтод ус ашиглах аж ахуйн нэгж, байгууллага ашигт малтмал баяжуулах усаа голын эрэг, голдирлыг үл хөндөн шахуурга, яндан хоолойгоор дамжуулан авах.
25 дугаар зүйл. Ус ашиглах хүсэлт гаргах
25.1.Энэ хуулийн 24 дүгээр зүйлд заасан шаардлагыг хангасан иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага ус ашиглах хүсэлтээ сум, дүүргийн Засаг даргад гаргана.
25.2.Ус ашиглах хүсэлтэд дараахь зүйлийг тусгана:
25.2.1.ашиглах усны эх үүсвэр, түүний байршлыг харуулсан зураг;
25.2.2 усны нөөц, чанарын үнэлгээ;
25.2.3.хоногт ашиглах усны хэмжээ;
25.2.4.барилга, байгууламжийн зураг, төсөл;
25.2.5.үйлдвэрлэлийн хүчин чадал, техник, эдийн засгийн үзүүлэлт;
25.2.6.байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ.
26 дугаар зүйл. Ус ашиглуулах дүгнэлт гаргах
26.1.Хоногт 100 шоо метрээс дээш ус ашиглуулах дүгнэлтийг усны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын эрх бүхий байгууллага, 50-100 шоо метр хүртэл хэмжээний усыг ашиглуулах дүгнэлтийг аймаг, нийслэлийн байгаль орчны алба, 50 шоометр хүртэл хэмжээний усыг ашиглуулах болон гар аргаар худаг гаргах, хөв, цөөрөм байгуулах, суваг, шуудуу татах дүгнэлтийг байгаль хамгаалагч тус тус гаргана.
26.2.Энэ хуулийн 26.1-д заасан этгээд ус ашиглах тухай хүсэлтийг хүлээн авснаас хойш ажлын 15 өдрийн дотор дүгнэлт гаргана.
26.3.Ус ашиглах гэрээ байгуулсан этгээдэд ус ашиглах эрхийн бичиг олгож, усны мэдээллийн санд бүртгэнэ.
26.4.Энэ хуулийн 24 дүгээр зүйлд заасан шаардлагыг хангаагүй иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад ус ашиглуулахыг хориглоно.
27 дугаар зүйл . Ус ашиглах гэрээ
27.1.Сум, дүүргийн байгаль хамгаалагч энэ хуулийн 16.1.8 дахь заалтыг үндэслэн ус ашиглагчтай гэрээ байгуулна.
27.2.Ус ашиглах гэрээнд дараахь зүйлийг тусгана:
27.2.1.ус ашиглуулах тухай сум, дүүргийн Засаг даргын шийдвэр;
27.2.2.ус ашиглах зориулалт, хоногт ашиглах усны хэмжээ;
27.2.3.усны эх үүсвэрийн байршил, барилга байгууламжийн зураг, төсөл;
27.2.4.хаях бохир усны хэмжээ, цэвэршүүлэх болон ус хэмнэх технологи, цэвэршилтийн түвшин;
27.2.5.усны төлөв байдал, чанар, найрлага;
27.2.6.ашиглах усны 1 шоо метрт ногдох нөөц ашигласны төлбөр;
27.2.7.усны эх үүсвэрийг хамгаалах, усны нөөц хомсдох, бохирдохоос сэргийлэх арга хэмжээ, түүнд зарцуулах хөрөнгийн хэмжээ;
27.2.8.гэрээ байгуулагч талуудын эрх, үүрэг;
27.2.9.шаардлагатай бусад зүйл.
28 дугаар зүйл. Ус ашиглах гэрээг цуцлах
28.1.Иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагатай байгуулсан ус ашиглах гэрээг дараахь тохиолдолд зөвшөөрөл олгогчийн санаачлагаар хугацаанаас нь өмнө цуцална.
28.1.1.гэрээнд заасан үүргээ бүрэн гүйцэд биелүүлээгүй;
28.1.2.Байгаль хамгаалах тухай болон Усны тухай хууль тогтоомж зөрчсөн;
28.1.3.ус ашигласны төлбөрөө тогтоосон хугацаанд нь төлөөгүй;
28.1.4.усны эх үүсвэрийг бохирдуулсан;
28.1.5.ус ашиглагч нь тоолуур болон тохиргооны тоног төхөөрөмжөө суурилуулаагүй буюу ашигласан усны тооцоог хуурамчаар тооцсон;
28.1.6.сав газрын зөвлөлийн дүгнэлтээр.
29 дүгээр зүйл. Ус ашиглах эрхийн бичиг
29.1.Гэрээ байгуулж, эрхийн бичиг авсанаар иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын ус ашиглах эрх үүснэ.
29.2.Ус ашиглах зөвшөөрөл бүрийг усны мэдээллийн санд бүртгэнэ.
29.3.Ус ашиглах эрхийн бичгийн загварыг байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
30 дугаар зүйл . Ус ашигласны болон бохирдуулсаны төлбөр
30.1.Ус ашиглагч иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага нь ус ашигласны төлбөр төлнө.
30.2.Ус ашигласны төлбөрийн дээд, доод хэмжээ, төлбөрөөс чөлөөлөх, хөнгөлөх нөхцөлийг хуулиар тогтооно.
30.3.Ус бохирдуулж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага ус бохирдуулсаны нөхөн төлбөр төлнө.
30.4.Ус бохирдуулсаны нөхөн төлбөрийн хэмжээг хуулиар тогтооно.
ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ Усны нөөц, чанарыг хамгаалах, усны орчинг нөхөн сэргээх
31 дүгээр зүйл. Усны нөөц, чанарыг хамгаалах
31.1.Ус ашиглагч нь экологийн тэнцлийг хангахад шаардагдах хэмжээний нөөцийг байгальд заавал үлдээх үүрэг хүлээнэ.
31.2.Усны эх, ундаргад онцгой хамгаалалтын бүс тогтооно.
31.2.1.онцгой хамгаалатын бүсэд барилга, байгууламж барих, газар хагалах, тэсэлгээ хийх, ашигт малтмал хайх, олборлох, зэгс, шагшуурга, мод огтлох, элс, хайрга, чулуу авах, эмийн болон хүнс, техникийн зориулалттай ургамлыг үйлдвэрлэлийн зориулалтаар түүж бэлтгэх, мал угаах болон хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх цэг байгуулахыг хориглоно.
31.3.Усны сан бүхий газрын эргээс 200 метрээс доошгүй зайд энгийн хамгаалалтын бүс, 100 метрээс доошгүй зайд эрүүл ахуйн бүс тогтооно.
31.4.Усны сан бүхий газар, усны эх үүсвэрийн онцгой болон энгийн хамгаалалтын, эрүүл ахуйн бүсийн дэглэмийг байгаль орчны болон эрүүл мэндийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн тогтооно.
31.5.Мөрөн, гол, усны эх үүсвэр, усны сав газрыг улсын болон орон нутгийн тусгай хамгаалалтад авах асуудлыг Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хуулиар зохицуулна.
31.6.Улсын стандартад тохирохгүй технологи бүхий үйлдвэр, үйлчилгээний газарт ус ашиглуулахыг хориглоно.
31.7.Гол, мөрний урсацын байгалийн үндсэн голдирлыг нийт уртын дагууд өөрчлөх, голдирол дотор ашигт малтмал угаах, байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын шийдвэргүйгээр олборлохыг хориглоно..
31.8.Иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага ашиглаж дууссан цооногоо битүүмжлэн, сум, дүүргийн Засаг даргад хүлээлгэж өгнө.
32 дугаар зүйл. Ган, цөлжилт, хуурайшилтын үед усны нөөцийг зохистой ашиглах, хамгаалах
32.1.Ган, цөлжилт, хуурайшилтын үеийн тэнцвэр хангах зориулалтаар бороо, цас, үерийн усыг хуримтлуулах, далан, хаалт, хиймэл нуур, цөөрөм барьж, байгуулах ажлын талаархи тухайн нутгийн иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагын үүсгэл санаачилгыг дэмжиж, бүх шатны Засаг дарга зохион байгуулан гүйцэтгэнэ.
32.2.Тухайн жилийн ган, цөлжилт, хуурайшилтын зэрэглэлийг аймаг, нийслэлийн Засаг дарга, байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагатай хамтран тогтооно.
32.3.Ган, цөлжилт, хуурайшилтын зэрэглэл тогтоох болон энэ үед мөрдөх усны нөөцийн менежментийн талаархи журмыг Засгийн газар тогтооно.
33 дугаар зүйл. Усны нөөцийг хэмнэх, хомсдохоос хамгаалах
33.1.Усыг хэмнэлттэй ашиглах зорилгоор ус ашиглагч бүр усны тоолууртай байх үүрэг хүлээнэ.
33.2.Усны нөөцийн байгалийн жамаар нөхөн сэргэх, цэвэрших чадвар буурсан тохиолдолд мэргэжлийн байгууллагын дүгнэлтийг үндэслэн үйлдвэрлэлийн зориулалтаар ус ашиглахыг зогсоож, усны орчинг нөхөн сэргээх арга хэмжээг сум, дүүргийн Засаг дарга ус ашиглагч байгууллагатай хамтран авч хэрэгжүүлнэ.
33.3.Хоногт 50 шоо метрээс их ус ашиглагч ус хэмнэлттэй ашиглах технологи нэвтрүүлэх, бохир ус цэвэрлэх технологийн горимыг мөрдүүлэх үүрэг бүхий усны хэрэглээ хариуцсан менежертэй байна
34 дүгээр зүйл. Усыг бохирдохоос хамгаалах
34.1.Усны нөөцийн сан бүхий газарт цацраг идэвхит, халдвар тараах болон химийн хорт бодисын хаягдал хадгалах, устгах, хог хаягдал, бохирдуулах бодис, үйлдвэрлэлийн бохир ус хаяхыг хориглоно.
34.2.Ус ашиглагч иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага нь ахуйн бохир ус зайлуулах цэгээ эрүүл мэндийн болон байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний тогтоосон журмын дагуу ус тусгаарлагчаар доторлож, тохижуулсан байна.
35 дугаар зүйл. Усыг хамгаалах, нөхөн сэргээх ажлыг урамшуулах
35.1.Аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал тухайн шатны Засаг даргын саналыг үндэслэн ус ашиглагчдад дараахь хөнгөлөлт, урамшуулалыг үзүүлж болно.
35.1.1.усыг хамгаалах, зохистой ашиглах, усны орчныг тохижуулах талаархи иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын санаачлага, үйл ажиллагааг урамшуулах;
35.1.2.өөрийн хүч, хөрөнгөөр цас, борооны ус хуримтлуулж, нуур, цөөрөм байгуулсан, худаг гаргасан, хуучин услалтын систем, уст цэгийг засч, тохижуулан тоноглосон иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага тухайн байгууламжийг давуу эрхээр эзэмшинэ
35.1.3.усыг хэмнэлттэй, үр ашигтай зарцуулж, технологийн процесст ялгарсан усаа шаардлагын хэмжээнд хүртэл цэвэршүүлсэн, дахин ашигласан, байгаль орчин, хүний эрүүл мэндэд ивээлтэй технологи нэвтрүүлсэн иргэн, аж ахуйн нэгжид ус ашиглах давуу эрх олгоно
35.1.4.усны нөөц, чанарыг хамгаалах арга хэмжээг өөрийн хөрөнгөөр санхүүжүүлсэн, байгаль орчинд ивээлтэй, хэмнэлттэй технологи хэрэглэж байгаа ус ашиглагчийг урамшуулна.
35.2. Энэ хуулийн 35.1.1, 35.1.2, 35.1.3-т заасан урамшууллыг олгох журмыг байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
35.3.Усны нөөцийг хамгаалах, нөхөн сэргээх арга хэмжээг улс, орон нутгийн төсөв, байгаль хамгаалах сан, аж ахуйн, нэгж, байгууллагын өөрийн хөрөнгө, гадаадын зээл, тусламжаар санхүүжүүлнэ.
ТАВДУГААР БҮЛЭГ
Усны барилга байгууламж
36 дугаар зүйл. Усны барилга байгууламж
36.1.Усны барилга, байгууламжийн зураг, төсөл боловсруулах, барих ажлыг зөвхөн эрх бүхий мэргэжлийн байгууллага гүйцэтгэнэ.
36.2. Энэ хуулийн 36.8-д зааснаас бусад улсын чанартай усны барилга байгууламж барих шийдвэрийг аймаг, нийслэлийн Засаг даргын санал болон байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээг үндэслэн барилга, хот байгуулалтын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага гаргана. /Энэ хэсгийг 2005 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/
36.3.Усны барилга, байгууламжийг иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад гэрээгээр эзэмшүүлж, ашиглуулж болно.
36.4.Усны барилга, байгууламж эзэмших, ашиглах эрхийг 20 хүртэл жилийн хугацаатайгаар олгох бөгөөд нэг удаад 5 жилээр сунгана.
36.5.Усны барилга, байгууламж эзэмшигч иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага бусдын усны хэрэгцээг гэрээний үндсэн дээр хангах үүрэгтэй бөгөөд гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд сум, дүүргийн Засаг дарга тухайн иргэн, аж ахуйн нэгж, байгуулагатай байгуулсан гэрээг цуцалж болно.
36.6.Зохих зөвшөөрлийн дагуу иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын өөрийн хөрөнгөөр барьж байгуулсан, сэргээн засварласан усны барилга, байгууламж нь тэдгээрийн өмчлөлд байж болох бөгөөд харин усны нөөц нь нийтийн ашиглалтад байна.
36.7.Хүн амын төвлөрсөн ус хангамж, ариутгах татуурга, усны нөөцөд тохируулга хийх, хуваарилах зориулалт бүхий толгойн барилга, байгууламж төрийн өмчид байна.
36.8.Услалтын систем барих, шинэчлэх, засварлах шийдвэрийг байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ, аймаг, нийслэлийн Засаг даргын саналыг үндэслэн хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага гаргана.
36.9.Усны барилга, байгууламжийг өмчлөгч, эзэмшигч нь иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хүсэлтийн дагуу гэрээний үндсэн дээр усаар хангана.
36.10.Усны аливаа барилга, байгууламж нь паспорттай байна.
ЗУРГАДУГААР БҮЛЭГ Хариуцлага хүлээлгэх
37 дугаар зүйл. Хууль тогтоомж зөрчигчдөд хүлээлгэх хариуцлага
37.1.Усны тухай хууль тогтоомж зөрчсөн этгээдэд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол хохирлыг нөхөн төлүүлж, шүүх болон улсын байцаагч дор дурдсан захиргааны шийтгэл ногдуулна:
37.1.1.усны тоо бүртгэлийн болон усны эрэл, хайгуулын судалгааны тайлан, мэдээг эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд хугацаанд нь гаргаж өгөөгүй бол иргэнийг 10000, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 80000 хүртэл төгрөгөөр торгох;
37.1.2.ус ашиглалтын болон бохир усны бүртгэлийг хугацаанд нь явуулаагүй, тайлан, мэдээг гаргаж өгөөгүй бол албан тушаалтныг 10000 хүртэл төгрөгөөр торгох;
37.1.3.энэ хуулийн 22.1, 23.1, 24.1-ийг зөрчсөн иргэнийг 20000 хүртэл төгрөгөөр торгох;
37.1.4.энэ хуулийн 31.3-ыг зөрчсөн албан тушаалтныг 20000 хүртэл төгрөгөөр торгох;
37.1.5.усыг үйлдвэрлэлийн зориулалтаар зохих гэрээ, зөвшөөрөлгүйгээр ашигласан буюу гэрээнд заасан хэмжээнээс хэтрүүлэн ашигласан бол хууль бусаар олсон орлогыг хурааж, зөрчил гаргасан иргэнийг 30000, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 50000-250000 хүртэл төгрөгөөр торгох;
37.1.6.ус ашигласны төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй, усыг зөвшөөрөл авснаас өөр зориулалтаар ашигласан иргэнийг 30000, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 50000-250000 хүртэл төгрөгөөр торгох;
37.1.7.ус ашиглах зөвшөөрлийг бусдад худалдсан эсхүл бусдад шилжүүлсэн иргэнийг 30000, албан тушаалтныг 50000 хүртэл торгох;
37.1.8.усыг бохирдохоос хамгаалах шаардлагыг биелүүлээгүй, эсхүл усны эх үүсвэрийн онцгой болон энгийн хамгаалалтын, эрүүл ахуйн бүсийн дэглэмийг зөрчсөн иргэнийг 20000, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 50000-200000 хүртэл төгрөгөөр торгох;
37.1.9.энэ хуулийн 31.2.1, 31.7-д заасныг зөрчсөн иргэнийг 30000, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 50000-200000 хүртэл төгрөгөөр торгож, онцгой болон энгийн хамгаалалтын бүсийн газрыг нөхөн сэргээхтэй холбогдсон зардлыг нөхөн төлүүлэх.
38 дугаар зүйл. Хууль хүчин төгөлдөр болох
38.1.Энэ хуулийг 2004 оны 7 дугаар сарын 1-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.


МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДЭД ДАРГА Ж.БЯМБАДОРЖ


/Энэ хуулинд 2005 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/
466 удаа үзсэн | 2010-02-27
Нэр:
И-мэйл:
Та өөрийн сэтгэгдэлтэй холбоотой бидэнд тавих санал хүсэлт байвал и-мэйлээ оруулна уу. Бид уг и-мэйлээр таньтай холбогдох болно.
Жич: Сэтгэгдлийн жагсаалт дээр и-мэйл гарахгүй.
Өөрийн нэр:
Өөрийн и-мэйл: *
Найзын и-мэйл: *
http://www.1927.mn/news/law/100227100001
  Зочдын сэтгэгдэл (Нийт: 0) Та дээрх мэдээ мэдээлэлтэй холбоотой сэтгэгдлээ ЭНД дарж үлдээнэ үү. 
Та эндээс хууль эрх зүй, гэрээний талаар шинэ мэдээлэл авах болно.
1. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7. 
8. 
9. 
10. 
11. 
12. 
13. 
14. 
15. 
16. 
17. 
18. 
19. 
20. 
21. 
22. 
23. 
24. 
25. 
26. 
27. 
28. 
29. 
30. 
©2005-2014. 1927.mn - Монголд бизнес эндээс эхэлдэг. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан.
Вэб сайтын дизайн, програмчлалыг АСУ Дисковери ХХК. Вэб сайтыг хөгжүүлэгч 1927.mn-ийн хамт олон.
Free counter and web stats